Nieuws & blog

Aan de opkomst voor het congres van Medilex op 12 oktober is te zien dat mondzorg steeds meer...
Er zijn veel jongeren in Nederland met een licht verstandelijke beperking. We kunnen van alles...
De complexiteit van slaapproblemen vraagt om een multidisciplinaire aanpak en maatwerk....
« Terug

In de war van zorgrobot Zora

In de war van zorgrobot Zora

Vorige week ontmoette ik voor het eerst Zora, een schattig uitziende robot neergedaald uit de wereld van innovatie en vooruitgang. Zora geeft een workout voor 250 medewerkers van de 's Heeren Loo Zorggroep. Enthousiast draai ik mijn schouders en heupen los op aanwijzingen van de toch wat strammere Zora.

Op dit innovatiecongres, vertelt Daan Dohmen van Focus Cura een inspirerend verhaal over innovatie. Hij voorspelt dat technische innovaties buiten de zorg de ontwikkelingen binnen ook "onze" zorg gaan bepalen. Daar is geen houden aan. Achtereenvolgens komen voorbeelden langs over het gebruik van big data en Watson, de opkomst van virtuele zorg via beeldbellen en robotisering als hulpmiddel. Vooral van belang als we in de toekomst zorg gaan verlenen met minder mensen.

Visioenen van calculatie

In een filmpje zie ik Zora weer. Nu in de rol van gezelschapsdame van een oudere dementerende vrouw. Hand in hand staan zij samen uit het raam te kijken. De bejaarde deelt haar gevoelens met Zora. Het is een prachtig intiem beeld. Een oude eenzame vrouw, levend in haar eigen wereld, die haar verhaal kwijt kan. Mooi, maar wel aan een robot! Naast mijn enthousiasme begint er iets te knagen. Ik krijg visioenen van manipulatie. Naast robots voor fysieke handelingen zijn er ook "emotionele" robots. Te programmeren naar gelang stemming of advies van behandelaren. Truman-show of eigen regie? Visioenen van calculerende zorgverzekeraars op zoek naar bezuinigingen. "Als werk wordt overgenomen door techniek is er juist meer ruimte en tijd voor echte menselijke aandacht" zeggen voorstanders. Ik hoop dat de rekenmeesters daar op termijn ook zo over blijven denken.

Waar ligt de grens?

Maar ik heb vooral morele en ethische vragen. Wil ik dit wel als mens? Wil ik dit in onze zorg waar de menselijke relatie zo'n belangrijke rol speelt? Ik ben ervan overtuigd dat de robot een belangrijke rol gaat spelen in de verstandelijke gehandicapte zorg. Maar waar ligt de grens? Van het beeld van Zora en de oude dame word ik ook verdrietig. Wat een armoede. Waarom is daar geen echt mens? Waar is het menselijk contact?

Met deze vragen in mijn hoofd besluit ik Zora in een workshop te gaan ontmoeten. Ik mag met haar (of is het hem) gaan wandelen. Hulpeloos kijkt het 60 centimeter hoge robotje me aan. "Het" steekt "haar" armpje naar me uit. Ik pak het vast en moeizaam waggelt ze naast me door de zaal. Zora doet me iets. Ik word er emotioneel door geraakt. Het hulpeloze wezentje naast me mag niet vallen. Ik wil ervoor zorgen. En dan bedankt Zora me ook nog!


Techniek en mens gaan samen

Het is indrukwekkend wat Zora met me doet. En wat Zora met cliënten doet. Ik raak in de war van Zora. Technologie en menselijke relatie gaan toch meer samen dan ik van te voren had gedacht. Ik moet mijn morele kompas herijken. Zora daagt me uit na te denken hoe we techniek kunnen benutten. Benutten ten behoeve van goede en warme zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Goede zorg waar de relatie en verbinding tussen mensen bijdraagt aan ervaren kwaliteit van bestaan.


Gijs Bierens, Directeur Expertisecentrum Advisium



Reacties

Jan-Jaap
Mooi artikel Gijs, en een goed punt dat je stelt. De wereld verandert snel, dat vraagt aanpassingsvermogen van mensen. Van medewerkers, cliënten en ouders van cliënten.
Je schrijft dat Zora je uitdaagt na te denken. Doe dat vooral niet alleen, betrek in een vroeg stadium alle stakeholders bij het proces. Zowel gedurende het creatieve denkproces als het proces van inbrengen in de bestaande organisatie!
Een mooie uitdaging!
Groet, Jan-Jaap
Geplaatst op 11-3-16 9:25.
suzanne
Herkenbaar Gijs....Tijd voor een pilot? In Apeldoorn is er weer een zeehondenrobot Paro 'geboren' en het is geweldig om te zien hoe de oudere clienten daarop reageerden in een filmpje dat ik zag.....
Geplaatst op 13-3-16 21:44.
Gijs Bierens
Bedankt voor je reactie, Jan-Jaap. Het is inderdaad een gezamenlijk proces.
Geplaatst op 17-3-16 13:22 in antwoord op Jan-Jaap.
Gijs Bierens
Je maakt me nieuwsgierig, Suzanne. Staat dat filmpje online?
Geplaatst op 17-3-16 13:24 in antwoord op suzanne.
Esther
Leuk om te lezen hoe een mentaal model kan veranderen. Van het idee dat robotica/computers niet thuishoren in de zorg, naar hoe robotica/computers helpend kunnen zijn in zorg om juist meer aandacht en verbinding te kunnen aangaan met je client. Maar ook de verschuiving van de overtuiging dat een robot moet zorgen voor jou, naar dat jij wilt zorgen voor Robot. Een normaal menselijke behoefte die voor onze clienten heel belangrijk is en waar nog te weinig aan voldaan wordt!
Geplaatst op 26-4-16 17:37.
suzanne
Nog niet! Zie Jan te Loeke
Geplaatst op 28-4-16 13:05 in antwoord op Gijs Bierens.

Mis niks

Blijf op de hoogte van wat wij doen en te bieden hebben. Ontvang maandelijks de beste artikelen van onze site. Schrijf je in.

Direct contact

0800 3 55 55 55

MA - VRIJ  08:00 - 18:00 UUR
OF STUUR EEN MAIL